Γεωπολιτικό Limit Up: Η Συρία κερδίζει τον «πόλεμο» στα Στενά του Ορμούζ – Η κίνηση ματ των Αράβων κατά του Ιράν
Η εμμονή του Ιράν να διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών του Hormuz, του σημαντικότερου ενεργειακού περάσματος στον κόσμο, φαίνεται ότι μπορεί να εξελιχθεί σε ένα τεράστιο στρατηγικό λάθος για την ίδια την Τεχεράνη.
Η προσπάθεια του Ιράν να χρησιμοποιήσει τα Στενά ως «όπλο» πίεσης απέναντι στη Δύση και τις χώρες του Κόλπου ενδέχεται να προκαλεί το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα: να επιταχύνει τη δημιουργία εναλλακτικών εμπορικών και ενεργειακών δρόμων που θα μειώσουν δραματικά την επιρροή του.
Και στο επίκεντρο αυτής της μεγάλης ανατροπής βρίσκεται μια χώρα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν κατεστραμμένη από τον πόλεμο: η Συρία.
Η χώρα που για περισσότερο από μία δεκαετία αποτέλεσε πεδίο διεθνών συγκρούσεων, τώρα εμφανίζεται ως ο νέος κρίσιμος κόμβος που μπορεί να ενώσει τον Περσικό Κόλπο, τη Μεσόγειο, την Ευρώπη και την Ασία.
Η «παράδοξη νίκη» της Συρίας απέναντι στο Ιράν
Η κατάσταση δημιουργεί μια ιστορική ειρωνεία.
Το Ιράν, επιχειρώντας να ενισχύσει τον γεωπολιτικό του μοχλό μέσω των Στενών του Hormuz, φαίνεται να δίνει οικονομική και στρατηγική ανάσα στον μεγαλύτερο αντίπαλό του στη Συρία, τον μεταβατικό πρόεδρο Ahmed al-Sharaa, ο οποίος ανέτρεψε το φιλοϊρανικό καθεστώς Assad τον Δεκέμβριο του 2024.
Ο Ahmed al-Sharaa, που κάποτε είχε επικήρυξη 10 εκατ. δολαρίων από τις ΗΠΑ, βρίσκεται πλέον σε εντελώς διαφορετική θέση. Έχει μετατραπεί σε πρόσωπο-κλειδί για την Ουάσιγκτον, καθώς η κυβέρνηση του Donald Trump θεωρεί ότι μπορεί να αποτελέσει μέρος της λύσης για τη μείωση της εξάρτησης από το Ιράν.
Ο Donald Trump, κατά τη διάρκεια της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, χαρακτήρισε τον Σύρο ηγέτη «φανταστικό», υποστηρίζοντας ότι έχει κάνει «εξαιρετική δουλειά» στην προσπάθεια να ενώσει μια χώρα που ήταν «ένα πραγματικό χάος».
Παράλληλα, οι ΗΠΑ προχώρησαν στην άρση σημαντικών περιορισμών απέναντι στη Συρία, ανοίγοντας τον δρόμο για επενδύσεις αμερικανικών εταιρειών στους τομείς της ενέργειας, του φυσικού αερίου, της ηλεκτρικής ενέργειας και των τραπεζών.
Την ίδια στιγμή, ο Emmanuel Macron πραγματοποίησε ιστορική επίσκεψη στη Δαμασκό, αποτελώντας τον πρώτο δυτικοευρωπαίο ηγέτη και επικεφαλής κράτους της ΕΕ που επισκέπτεται τη Συρία μετά την πτώση του Bashar al-Assad.
Ο Γάλλος πρόεδρος συνοδευόταν από μεγάλη επιχειρηματική αποστολή και υπογράμμισε το ενδιαφέρον της Γαλλίας για τη δημιουργία μιας «μακροχρόνιας εταιρικής σχέσης» με τη Συρία.
Το Παρίσι βλέπει πλέον τη Συρία ως πιθανό περιφερειακό ενεργειακό κόμβο, ειδικά μετά την κρίση στα Στενά του Hormuz, καθώς η ανάγκη διαφοροποίησης των ενεργειακών διαδρομών γίνεται όλο και πιο επιτακτική.
Η Συρία παρακάμπτει το Hormuz
Η γεωγραφία δίνει στη Συρία ένα τεράστιο πλεονέκτημα.
Με ακτογραμμή στη Μεσόγειο, χερσαίες συνδέσεις με το Ιράκ, την Ιορδανία και την Τουρκία, αλλά και πρόσβαση προς την Ευρώπη, η χώρα μπορεί να μετατραπεί σε εναλλακτική ενεργειακή αρτηρία.
Ένα τέτοιο σενάριο θα επέτρεπε στις χώρες του Κόλπου να μειώσουν την εξάρτησή τους από τα Στενά του Hormuz, περιορίζοντας το σημαντικότερο στρατηγικό όπλο του Ιράν.
Ήδη οι εξελίξεις δείχνουν ότι το σχέδιο δεν είναι θεωρητικό.
Το Ιράκ προετοιμάζεται να εξάγει αργό πετρέλαιο και νάφθα μέσω συριακών λιμανιών, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και άλλες χώρες του Κόλπου εξετάζουν τη χρήση του λιμανιού της Baniyas στη Μεσόγειο.
Παράλληλα, τα λιμάνια Latakia και Tartus έχουν αρχίσει να αποκτούν νέο ρόλο στις εμπορικές ροές της περιοχής.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η συμφωνία για το λιμάνι της Tartus, όπου η εταιρεία DP World των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων έχει αναλάβει την αναβάθμιση και διαχείρισή του μέσω συμφωνίας 30 ετών ύψους 800 εκατ. δολαρίων.
Στο τραπέζι βρίσκεται και η αναβίωση του αγωγού Kirkuk-Baniyas, ενός αγωγού μήκους περίπου 1.000 χιλιομέτρων που κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1950 για τη μεταφορά ιρακινού πετρελαίου προς τη Μεσόγειο.
Πριν από τον πόλεμο στη Συρία, ο αγωγός μπορούσε να μεταφέρει περίπου 300.000 βαρέλια πετρελαίου την ημέρα.
Εάν επανέλθει σε λειτουργία, θα αποτελέσει ένα σοβαρό πλήγμα για την ενεργειακή επιρροή του Ιράν.
Η μεγάλη σιδηροδρομική επανάσταση που αλλάζει τη Μέση Ανατολή
Παράλληλα, Τουρκία, Ιορδανία και Συρία έχουν δημιουργήσει τριμερή κυβερνητική επιτροπή για την ανάπτυξη νέων σιδηροδρομικών διαδρόμων, με τη Σαουδική Αραβία να εξετάζει τη συμμετοχή της.
Ο σχεδιασμός θυμίζει τη θρυλική σιδηροδρομική γραμμή Hejaz που κατασκευάστηκε από τους Οθωμανούς το 1908 και συνέδεε τη Δαμασκό με τη Μεδίνα.
Το νέο δίκτυο θα μπορούσε να συνδεθεί με τους σιδηροδρόμους της Σαουδικής Αραβίας και τον υπό κατασκευή σιδηροδρομικό άξονα του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου.
Εάν υλοποιηθούν αυτά τα σχέδια, μέχρι το 2031 η Συρία θα μπορούσε να βρίσκεται στο κέντρο ενός τεράστιου εμπορικού συστήματος που θα συνδέει Ευρώπη, Τουρκία, Μέση Ανατολή και Κόλπο.
Ανώτατοι αξιωματούχοι χωρών του Κόλπου έχουν ήδη ξεκαθαρίσει ότι η δημιουργία νέων διαδρομών δεν θα σταματήσει ακόμη και αν τα Στενά του Hormuz ανοίξουν ξανά.
Το μήνυμα είναι σαφές:
Οι οικονομίες τους δεν μπορούν να εξαρτώνται από έναν μοναδικό θαλάσσιο διάδρομο που μπορεί ανά πάσα στιγμή να μετατραπεί σε εργαλείο πολιτικού εκβιασμού.
Η Συρία δεν μπορεί να αντικαταστήσει το Hormuz – αλλά μπορεί να το αποδυναμώσει
Παρά τις τεράστιες προοπτικές, υπάρχουν σοβαρά εμπόδια.
Η Συρία παραμένει μια εύθραυστη χώρα. Ένοπλες ομάδες εξακολουθούν να δρουν στο έδαφός της, ενώ η ασφάλεια των ενεργειακών υποδομών αποτελεί κρίσιμο ζήτημα.
Επιπλέον, απαιτούνται τεράστιες επενδύσεις για την ανακατασκευή λιμανιών, σιδηροδρομικών δικτύων και αγωγών.
Υπάρχει επίσης ο παράγοντας Ρωσία.
Η Μόσχα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντική παρουσία στη Συρία μέσω της αεροπορικής βάσης Hmeimim και της ναυτικής εγκατάστασης στην Tartus, γεγονός που δημιουργεί νέες ισορροπίες.
Ωστόσο, ακόμη και αν η Συρία δεν μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως τα Στενά του Hormuz, μπορεί να λειτουργήσει ως «βαλβίδα ασφαλείας».
Τα Στενά μεταφέρουν σε φυσιολογικές συνθήκες περίπου 20 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως και τεράστιες ποσότητες LNG. Η Συρία δεν μπορεί να ανταγωνιστεί αυτά τα μεγέθη.
Μπορεί όμως, σε περίπτωση κρίσης, να μειώσει το σοκ στις αγορές και να περιορίσει τη δυνατότητα του Ιράν να προκαλεί ενεργειακή ασφυξία.
Η κρίση στο Hormuz φαίνεται ότι δημιουργεί μια ιστορική ανατροπή.
Η χώρα που θεωρούνταν σύμβολο καταστροφής και πολέμου μετατρέπεται σταδιακά σε πιθανή γέφυρα ανάμεσα στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή.
Το μεγάλο παιχνίδι για τους νέους ενεργειακούς διαδρόμους έχει ήδη ξεκινήσει.
Και η Συρία, απρόσμενα, βρίσκεται πλέον στο κέντρο της μεγαλύτερης γεωπολιτικής αναμέτρησης της περιοχής.
Η Τεχεράνη μπορεί να προσπάθησε να κλείσει μια πύλη.
Ίσως όμως άνοιξε τον δρόμο για να δημιουργηθούν πολλές νέες.
www.bankingnews.gr
Η προσπάθεια του Ιράν να χρησιμοποιήσει τα Στενά ως «όπλο» πίεσης απέναντι στη Δύση και τις χώρες του Κόλπου ενδέχεται να προκαλεί το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα: να επιταχύνει τη δημιουργία εναλλακτικών εμπορικών και ενεργειακών δρόμων που θα μειώσουν δραματικά την επιρροή του.
Και στο επίκεντρο αυτής της μεγάλης ανατροπής βρίσκεται μια χώρα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν κατεστραμμένη από τον πόλεμο: η Συρία.
Η χώρα που για περισσότερο από μία δεκαετία αποτέλεσε πεδίο διεθνών συγκρούσεων, τώρα εμφανίζεται ως ο νέος κρίσιμος κόμβος που μπορεί να ενώσει τον Περσικό Κόλπο, τη Μεσόγειο, την Ευρώπη και την Ασία.
Η «παράδοξη νίκη» της Συρίας απέναντι στο Ιράν
Η κατάσταση δημιουργεί μια ιστορική ειρωνεία.
Το Ιράν, επιχειρώντας να ενισχύσει τον γεωπολιτικό του μοχλό μέσω των Στενών του Hormuz, φαίνεται να δίνει οικονομική και στρατηγική ανάσα στον μεγαλύτερο αντίπαλό του στη Συρία, τον μεταβατικό πρόεδρο Ahmed al-Sharaa, ο οποίος ανέτρεψε το φιλοϊρανικό καθεστώς Assad τον Δεκέμβριο του 2024.
Ο Ahmed al-Sharaa, που κάποτε είχε επικήρυξη 10 εκατ. δολαρίων από τις ΗΠΑ, βρίσκεται πλέον σε εντελώς διαφορετική θέση. Έχει μετατραπεί σε πρόσωπο-κλειδί για την Ουάσιγκτον, καθώς η κυβέρνηση του Donald Trump θεωρεί ότι μπορεί να αποτελέσει μέρος της λύσης για τη μείωση της εξάρτησης από το Ιράν.
Ο Donald Trump, κατά τη διάρκεια της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, χαρακτήρισε τον Σύρο ηγέτη «φανταστικό», υποστηρίζοντας ότι έχει κάνει «εξαιρετική δουλειά» στην προσπάθεια να ενώσει μια χώρα που ήταν «ένα πραγματικό χάος».
Παράλληλα, οι ΗΠΑ προχώρησαν στην άρση σημαντικών περιορισμών απέναντι στη Συρία, ανοίγοντας τον δρόμο για επενδύσεις αμερικανικών εταιρειών στους τομείς της ενέργειας, του φυσικού αερίου, της ηλεκτρικής ενέργειας και των τραπεζών.
Την ίδια στιγμή, ο Emmanuel Macron πραγματοποίησε ιστορική επίσκεψη στη Δαμασκό, αποτελώντας τον πρώτο δυτικοευρωπαίο ηγέτη και επικεφαλής κράτους της ΕΕ που επισκέπτεται τη Συρία μετά την πτώση του Bashar al-Assad.
Ο Γάλλος πρόεδρος συνοδευόταν από μεγάλη επιχειρηματική αποστολή και υπογράμμισε το ενδιαφέρον της Γαλλίας για τη δημιουργία μιας «μακροχρόνιας εταιρικής σχέσης» με τη Συρία.
Το Παρίσι βλέπει πλέον τη Συρία ως πιθανό περιφερειακό ενεργειακό κόμβο, ειδικά μετά την κρίση στα Στενά του Hormuz, καθώς η ανάγκη διαφοροποίησης των ενεργειακών διαδρομών γίνεται όλο και πιο επιτακτική.
Η Συρία παρακάμπτει το Hormuz
Η γεωγραφία δίνει στη Συρία ένα τεράστιο πλεονέκτημα.
Με ακτογραμμή στη Μεσόγειο, χερσαίες συνδέσεις με το Ιράκ, την Ιορδανία και την Τουρκία, αλλά και πρόσβαση προς την Ευρώπη, η χώρα μπορεί να μετατραπεί σε εναλλακτική ενεργειακή αρτηρία.
Ένα τέτοιο σενάριο θα επέτρεπε στις χώρες του Κόλπου να μειώσουν την εξάρτησή τους από τα Στενά του Hormuz, περιορίζοντας το σημαντικότερο στρατηγικό όπλο του Ιράν.
Ήδη οι εξελίξεις δείχνουν ότι το σχέδιο δεν είναι θεωρητικό.
Το Ιράκ προετοιμάζεται να εξάγει αργό πετρέλαιο και νάφθα μέσω συριακών λιμανιών, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και άλλες χώρες του Κόλπου εξετάζουν τη χρήση του λιμανιού της Baniyas στη Μεσόγειο.
Παράλληλα, τα λιμάνια Latakia και Tartus έχουν αρχίσει να αποκτούν νέο ρόλο στις εμπορικές ροές της περιοχής.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η συμφωνία για το λιμάνι της Tartus, όπου η εταιρεία DP World των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων έχει αναλάβει την αναβάθμιση και διαχείρισή του μέσω συμφωνίας 30 ετών ύψους 800 εκατ. δολαρίων.
Στο τραπέζι βρίσκεται και η αναβίωση του αγωγού Kirkuk-Baniyas, ενός αγωγού μήκους περίπου 1.000 χιλιομέτρων που κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1950 για τη μεταφορά ιρακινού πετρελαίου προς τη Μεσόγειο.
Πριν από τον πόλεμο στη Συρία, ο αγωγός μπορούσε να μεταφέρει περίπου 300.000 βαρέλια πετρελαίου την ημέρα.
Εάν επανέλθει σε λειτουργία, θα αποτελέσει ένα σοβαρό πλήγμα για την ενεργειακή επιρροή του Ιράν.
Η μεγάλη σιδηροδρομική επανάσταση που αλλάζει τη Μέση Ανατολή
Παράλληλα, Τουρκία, Ιορδανία και Συρία έχουν δημιουργήσει τριμερή κυβερνητική επιτροπή για την ανάπτυξη νέων σιδηροδρομικών διαδρόμων, με τη Σαουδική Αραβία να εξετάζει τη συμμετοχή της.
Ο σχεδιασμός θυμίζει τη θρυλική σιδηροδρομική γραμμή Hejaz που κατασκευάστηκε από τους Οθωμανούς το 1908 και συνέδεε τη Δαμασκό με τη Μεδίνα.
Το νέο δίκτυο θα μπορούσε να συνδεθεί με τους σιδηροδρόμους της Σαουδικής Αραβίας και τον υπό κατασκευή σιδηροδρομικό άξονα του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου.
Εάν υλοποιηθούν αυτά τα σχέδια, μέχρι το 2031 η Συρία θα μπορούσε να βρίσκεται στο κέντρο ενός τεράστιου εμπορικού συστήματος που θα συνδέει Ευρώπη, Τουρκία, Μέση Ανατολή και Κόλπο.
Ανώτατοι αξιωματούχοι χωρών του Κόλπου έχουν ήδη ξεκαθαρίσει ότι η δημιουργία νέων διαδρομών δεν θα σταματήσει ακόμη και αν τα Στενά του Hormuz ανοίξουν ξανά.
Το μήνυμα είναι σαφές:
Οι οικονομίες τους δεν μπορούν να εξαρτώνται από έναν μοναδικό θαλάσσιο διάδρομο που μπορεί ανά πάσα στιγμή να μετατραπεί σε εργαλείο πολιτικού εκβιασμού.
Η Συρία δεν μπορεί να αντικαταστήσει το Hormuz – αλλά μπορεί να το αποδυναμώσει
Παρά τις τεράστιες προοπτικές, υπάρχουν σοβαρά εμπόδια.
Η Συρία παραμένει μια εύθραυστη χώρα. Ένοπλες ομάδες εξακολουθούν να δρουν στο έδαφός της, ενώ η ασφάλεια των ενεργειακών υποδομών αποτελεί κρίσιμο ζήτημα.
Επιπλέον, απαιτούνται τεράστιες επενδύσεις για την ανακατασκευή λιμανιών, σιδηροδρομικών δικτύων και αγωγών.
Υπάρχει επίσης ο παράγοντας Ρωσία.
Η Μόσχα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντική παρουσία στη Συρία μέσω της αεροπορικής βάσης Hmeimim και της ναυτικής εγκατάστασης στην Tartus, γεγονός που δημιουργεί νέες ισορροπίες.
Ωστόσο, ακόμη και αν η Συρία δεν μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως τα Στενά του Hormuz, μπορεί να λειτουργήσει ως «βαλβίδα ασφαλείας».
Τα Στενά μεταφέρουν σε φυσιολογικές συνθήκες περίπου 20 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως και τεράστιες ποσότητες LNG. Η Συρία δεν μπορεί να ανταγωνιστεί αυτά τα μεγέθη.
Μπορεί όμως, σε περίπτωση κρίσης, να μειώσει το σοκ στις αγορές και να περιορίσει τη δυνατότητα του Ιράν να προκαλεί ενεργειακή ασφυξία.
Η κρίση στο Hormuz φαίνεται ότι δημιουργεί μια ιστορική ανατροπή.
Η χώρα που θεωρούνταν σύμβολο καταστροφής και πολέμου μετατρέπεται σταδιακά σε πιθανή γέφυρα ανάμεσα στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή.
Το μεγάλο παιχνίδι για τους νέους ενεργειακούς διαδρόμους έχει ήδη ξεκινήσει.
Και η Συρία, απρόσμενα, βρίσκεται πλέον στο κέντρο της μεγαλύτερης γεωπολιτικής αναμέτρησης της περιοχής.
Η Τεχεράνη μπορεί να προσπάθησε να κλείσει μια πύλη.
Ίσως όμως άνοιξε τον δρόμο για να δημιουργηθούν πολλές νέες.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών